Yapı ve bağlanma: çalışma rehberi

Temel fikirler

Karbon dört bağ yapar ve orbitallerini karıştırma biçimi molekülün şeklini belirler. Hibritleşme, sigma ve pi bağları ile doymamışlık derecesi bir formülün ardındaki yapıyı tanımlar.

• sp³ karbon dört sigma bağı yapar ve dörtyüzlüdür (109,5°); sp² çift bağ içerir ve üçgen düzlemseldir (120°); sp üçlü bağ içerir ve doğrusaldır (180°).
• Tekli bağ bir sigma bağıdır. Çift bağ bir sigma ve bir pi, üçlü bağ bir sigma ve iki pi bağıdır.
• Doymamışlık derecesi DD = (2C + 2 + N − H − X) ÷ 2, halkaları ve pi bağlarını sayar.
• İzomerlerin molekül formülü aynı, yapıları farklıdır. Stereomerkez, dört farklı grup taşıyan karbondur.

Temel denklemler

• DoU = (2C + 2 + N − H − X) ÷ 2
• single bond = 1σ
• double bond = 1σ + 1π
• triple bond = 1σ + 2π

Çözümlü örnek

C₆H₆ için DD = (2 × 6 + 2 − 6) ÷ 2 = 4: benzendeki gibi bir halka ve üç C=C. CH₂=CH–C≡CH için C–H bağlarını (4), sonra C=C (1σ + 1π), C–C (1σ) ve C≡C (1σ + 2π) sayın. Bu 7 sigma ve 3 pi bağı eder; karbonlar sp², sp², sp ve sp’dir.

Sık yapılan hatalar

• Çift bağı iki sigma bağı saymak. Bir sigma ve bir pi bağıdır.
• Sigma bağlarını toplarken C–H bağlarını saymayı unutmak.
• DD formülünde halojenleri yanlış saymak. Halojenler hidrojen gibi sayılır, oksijen göz ardı edilir.

Alıştırma

Bu konudaki alıştırma sorularıyla kendinizi sınayın: Yapı ve bağlanma