Temel fikirler
Bitki biyolojisi soruları yapı ve işlevi basit ölçümlerle birleştirir. Odun ve soymuk borusu maddeleri taşır, stomalar gaz alışverişini ve su kaybını denetler, büyüme de kuru kütleyle ölçülür.
- Odun borusu suyu ve mineralleri köklerden yukarı taşır; soymuk borusu şekerleri kaynaklardan (yapraklar) kullanım yerlerine (kökler, meyveler) taşır. Terleme suyu odun borusunda yukarı çeker.
- Kapatıcı hücreler stomaları açar ve kapatır. Açık stomalar CO₂’nin girmesine ve su buharının çıkmasına izin verir; bitki fotosentezle su kaybını dengeler.
- Kaybedilen su = hız × alan × süre. Stoma indeksi = stomalar ÷ (stomalar + epidermis hücreleri) × 100’dür ve hücre boyutunu düzeltir.
- Bağıl büyüme hızı BBH = (ln W₂ − ln W₁) ÷ t, mevcut kütle başına büyümedir. Fotosentez hızı birim zamanda salınan oksijenle ölçülebilir.
Temel denklemler
water lost = rate × area × timestomatal index = stomata ÷ (stomata + epidermal cells) × 100RGR = (ln W₂ − ln W₁) ÷ trate = volume ÷ time
Çözümlü örnek
40 cm²’lik bir yaprak cm² başına saatte 1,5 mg su kaybeder; 6 saatte 1,5 × 40 × 6 = 360 mg kaybeder. 20 stoma ve 80 epidermis hücresi olan bir alanın indeksi 20 ÷ 100 × 100 = %20’dir. Kuru kütlesi 10 günde 2 g’dan 6 g’a çıkan bir fidenin BBH’si ln 3 ÷ 10 = günde g başına 0,11 g’dır.
Sık yapılan hatalar
- Soymuk borusunun suyu yukarı taşıdığını söylemek. Su odun borusunda yükselir; soymuk borusu şekerleri iki yönde taşır.
- Epidermis hücreleriyle ilişkilendirmeden yalnızca stoma sayısını stoma indeksi olarak kullanmak.
- BBH’yi kütlelerin logaritmaları yerine günlük basit büyüme olarak hesaplamak.
Alıştırma
Bu konudaki alıştırma sorularıyla kendinizi sınayın: Bitki biyolojisi