Temel fikirler
Evrim, alel sıklıklarının kuşaklar boyunca değişmesidir. Doğal seçilim, uyumdaki kalıtsal çeşitliliğe etki eder; sürüklenme, gen akışı ve mutasyon ise uyuma bakmaksızın sıklıkları değiştirir.
- Doğal seçilim çeşitlilik, kalıtım ve farklı hayatta kalma ya da üreme gerektirir. Uyum, göreli üreme başarısıdır; seçilim katsayısı s ise uyum dezavantajıdır.
- Genetik sürüklenme, alel sıklığında küçük popülasyonlarda en güçlü olan rastgele bir değişimdir. Kurucu etkisi ve darboğaz özel durumlarıdır.
- Gen akışı aleller popülasyonlar arasında taşır ve aralarındaki farkları azaltır. Mutasyon yeni alellerin asıl kaynağıdır.
- Moleküler saat, dizi farklarının sayısından ve bilinen bir yer değiştirme hızından ayrılma zamanını kestirir.
Temel denklemler
q′ = q(1 − sq) ÷ (1 − sq²)w = 1 − sdivergence time = difference ÷ (2 × rate)F = 1 − H_obs ÷ H_exp
Çözümlü örnek
Bir alelin sıklıkları p = 0,6 ve q = 0,4’tür; çekinik homozigotun seçilim katsayısı s = 0,5’tir. Bir kuşak sonra q′ = q(1 − sq) ÷ (1 − sq²) = 0,4 × (1 − 0,2) ÷ (1 − 0,08) = 0,32 ÷ 0,92 = 0,35 olur. Konumların %6’sında farklı olan iki tür, milyon yılda %2 ayrılma hızıyla, yaklaşık 3 milyon yıl önce ayrılmıştır.
Sık yapılan hatalar
- Bireylerin evrimleştiğini söylemek. Popülasyonlar evrimleşir; bireyler alellerini değiştirmez.
- Seçilimin gereken çeşitliliği yarattığını sanmak. Yalnızca var olan çeşitliliğe etki eder.
- Sürüklenmeyi seçilim saymak. Sürüklenme uyuma göre rastgeledir.
Alıştırma
Bu konudaki alıştırma sorularıyla kendinizi sınayın: Evrim ve doğal seçilim