Ekoloji ve enerji akışı: çalışma rehberi

Temel fikirler

Ekoloji kaç organizma olduğunu, ne kadar çeşitli olduklarını ve enerjinin beslenme düzeyleri arasında nasıl aktığını ölçer. Soruların çoğu arazi verilerinden kısa hesaplardır.

• Popülasyon yoğunluğu N ÷ alandır. İşaretle–yeniden yakalama tahmini N = (M × C) ÷ R’dir; M ilk örnekte işaretlenen, C ikinci örnekte yakalanan, R yeniden yakalanan sayıdır.
• Net birincil üretkenlik, brüt birincil üretkenlikten üreticilerin solunumunun çıkarılmasıdır: NBÜ = BBÜ − R.
• Bir besin düzeyindeki enerjinin yalnızca yaklaşık %10’u bir sonrakine ulaşır; bu yüzden besin zincirleri kısa, piramitler dardır.
• Simpson çeşitlilik indeksi D = 1 − Σ(n ÷ N)², daha çok tür ve daha eşit sayılarla artar.

Temel denklemler

• N = (M × C) ÷ R (Lincoln–Petersen)
• NPP = GPP − R
• density = N ÷ area
• D = 1 − Σ(n ÷ N)²
• transfer efficiency ≈ 10 %

Çözümlü örnek

Bir işaretle–yeniden yakalama çalışmasında 50 hayvan işaretlenip bırakılır. Daha sonraki 40’lık örnekte 8 işaretli varsa N = 50 × 40 ÷ 8 = 250’dir. Üreticiler 10 000 kJ bağlıyorsa birincil tüketiciler yaklaşık 1000 kJ, ikincil tüketiciler yaklaşık 100 kJ alır. BBÜ = 5000 kJ ve solunumu 2000 kJ olan bir üreticinin NBÜ’sü 3000 kJ’dür.

Sık yapılan hatalar

• Yeniden yakalananların sayısını C olarak kullanmak. C, ikinci örnekte yakalanan toplam sayıdır.
• İşaretli hayvanlar ölürse ya da giderse de yöntemin çalıştığını varsaymak. Varsayımlarının sağlanması gerekir.
• Enerjinin ekosistemde geri dönüştürüldüğünü beklemek. Madde döngüye girer, enerji ise akıp ısı olarak kaybolur.

Alıştırma

Bu konudaki alıştırma sorularıyla kendinizi sınayın: Ekoloji ve enerji akışı